Formy uzależnienia od Internetu
Można wymienić różne formy uzależnienia od internetu: seks wirtualny (cybersexual addiction), uzależnienie od relacji wirtualnych (cyber relational addiction), uzależnienie od sieci komputerowej (net compulsions), uzależnienie od komputera (computer addiction), przeciążenie informacyjne (information overload).
Cybersexual addiction obejmuje wszystkie formy uzależnienia od wirtualnego seksu. Seksoholik znajdzie w sieci wiele możliwości wywołujących u niego seksualne podniecenie, począwszy od stron pornograficznych, a skończywszy na seksie wirtualnym.
Cyber relational addiction oznacza potrzebę nawiązywania i utrzymywania relacji przyjacielskich czy miłosnych z osobami poznawanymi w internecie. Przypomina to tzw. love addiction, uzależnienie emocjonalne, które występuje w świecie niewirtualnym. Oczywiście relacje wirtualne stają się dla uzależnionego ważniejsze i bardziej ekscytujące od tych istniejących w realu. Takie relacje nie wymagają rezygnacji z anonimowości, a przez to stają się niezdrowe, ponieważ obie strony tworzą sobie obraz drugiej osoby, który nie musi odpowiadać prawdzie – każda z nich pokazuje swoją wymyśloną lub przynajmniej niepełną tożsamość.
Natręctwa związane z siecią – net compulsions – dotyczą takich działań, które zawierają element ryzyka i opierają się na rywalizacji, przez co stają się bardzo ekscytujące. Będą to: hazard, licytacje i handel w sieci. Sprzyjają powstaniu tego typu uzależnień: dostępność (nie trzeba zadawać sobie trudu ani pokonywać czasoprzestrzennych barier), anonimowość (uzależnienie rozwija się w ukryciu, nikt nie może przyłapać uzależnionego), pobudzenie emocjonalne (związane z wygraną czy kupnem).
Jeżeli ktoś odczuwa potrzebę nieustannego zbierania informacji, uległ uzależnieniu zwanemu information overload (przeładowanie poznawcze, przeciążenie informacyjne). Ekscytacja u takiego uzależnionego pojawia się w wyniku znalezienia w sieci tego, czego szukał. Niestety, nadmiar informacji nie wiąże się z wymierną korzyścią, ponieważ nie zostanie wykorzystany we właściwy sposób.
Computer addiction najczęściej będzie oznaczać uzależnienie od wirtualnych gier internetowych. Gracze wchodzą w interakcje, ale ponieważ pozostają anonimowi, budują swoje tożsamości dowolnie. Prawdziwa tożsamość pozostaje ukryta przed innymi, więc uzależniony może być tym, kim chce (wydaje się to szczególnie atrakcyjne dla osób o niskim poczuciu własnej wartości). To z kolei prowadzi do prowadzenia równoległego życia, które może okazać się bardziej ekscytujące od rzeczywistego. Gry fabularne zaspokajają wtedy różne potrzeby (np. psychologiczne) uzależnionego.
Źródła:
C. Guerreschi, Nowe uzależnienia, Kraków (Salwator) 2006.
A. Jakubik, Zespół uzależnienia od Internetu (ZUI) - Internet Addiction Syndrome (IAS), dostępnego na stronie: www.psychologia.net.pl.
Autor: Sławomir Zatwardnicki