Problemy internetoholika
Zaobserwowano różne zaburzenia spowodowane zależnością od internetu (Internet Addiction Disorder – IAD). Uzależnienie od sieci staje się źródłem niepokojów, frustracji i zmian nastrojów uzależnionego; udowodniono również związek między depresją a nadużywaniem internetu (nie wiadomo jednak, które z nich jest przyczyną, a które skutkiem). Uzależnienie staje się powodem dolegliwości fizycznych, problemów psychicznych i społecznych (w tym rodzinnych).
Odstawienie internetu powoduje: pobudzenie psychomotoryczne, lęk, pojawienie się obsesyjnych myśli (a nawet fantazji i snów) o internecie, a także ruchów palcami jak przy pisaniu na klawiaturze! Następuje również zaburzenie procesu poznawczego, które obejmuje: zniekształcone myśli na swój temat i na temat świata oraz słabą samoocenę i doświadczanie niepewności, kiedy jest się odłączonym od internetu.
Stwierdzono następujące problemy fizyczne wynikające ze zbyt długiego spędzania czasu w pozycji siedzącej przed komputerem: zaburzenia snu, zmęczenie, osłabienie systemu odpornościowego, nieregularne odżywianie się, brak ćwiczeń fizycznych, niedbałość o higienę osobistą, bóle pleców, zanik mięśni grzbietu i pasa biodrowego, skrzywienie kręgosłupa, kłopoty związane ze wzrokiem, migrena, tzw. padaczka ekranowa oraz tzw. zespół cieśni nadgarstka.
Kłopoty rodzinne związane są po pierwsze z tym, że świat wirtualny zdaje się bardziej interesować uzależnionego, niż jego własna rodzina i dlatego stopniowo oddala się on od niej. Po drugie, internetoholik ucieka przed życiem i jego problemami, i zapomina o swoich obowiązkach. Po trzecie, uzależniony, który wpada w sidła sieci, staje przed pokusą wirtualnych związków, nawet seksualnych. Zdarza się również, że uzależniony potrafi przepuścić wszystkie pieniądze oddając się wirtualnemu hazardowi.
Trudno powiedzieć, czy internet wpływa negatywnie na przystosowanie społeczne (zaburzenia relacji interpersonalnych, np. rezygnacja z bezpośredniego kontaktu na rzecz kontaktów pośrednich, które nie uczą bycia z ludźmi) czy też pomaga pielęgnować relacje z innymi. Z jednej strony podłączony do sieci unika niewirtualnych relacji z drugą osobą lub zaniedbuje je, a z drugiej strony rozwija się u niego szybkość i łatwość komunikacji z innymi. Według Engelberga i Sjöberga im więcej czasu spędza ktoś w sieci, tym bardziej staje się samotny off line i tym niższy obserwuje się u niego poziom inteligencji emocjonalnej.
W przypadku osób młodych internet addiction może zwolnić lub wstrzymać proces dojrzewania różnych sfer osobowości, przede wszystkim związanych z własną tożsamością i budowaniem relacji z innymi.
Wszelkie inne aktywności (w tym i zawodowe) siecioholik (netaholic) zaniedbuje, rezygnuje też z odpoczynku i przyjemności, nie umie planować swojego czasu. Sfera zawodowa ucierpi ze względu na rozproszenia i kłopoty z koncentracją wynikające z niewłaściwego użytkowania internetu. Jego możliwości intelektualne oraz zainteresowania ulegają zawężeniu. Uzależniony używa internetu w celach pozazawodowych, przez co zmniejsza się efektywność jego pracy.
Ciekawym zjawiskiem jest tzw. trans dysocjacyjny obserwowany u osób korzystających zbyt często i długo z sieci. Stan ten opisany przez Carettiego przypomina zaburzenia stanu świadomości, depersonalizacji i utraty poczucia własnej tożsamości, która może zostać zastąpiona równoległą. Następuje jakby oddzielenie części procesów umysłowych od reszty świadomości i ta oddzielona cześć zaczyna „żyć” (odczuwać i zachowywać się) jakby była oddzielną tożsamością, nad którą reszta osobowości traci kontrolę.
Źródła:
C. Guerreschi, Nowe uzależnienia, Kraków (Salwator) 2006.
A. Jakubik, Zespół uzależnienia od Internetu (ZUI) - Internet Addiction Syndrome (IAS), dostępnego na stronie: www.psychologia.net.pl.
S. Taboła, Cyberuzależnienia, kwartalnik „Edukacja Medialna” nr 1/2003.
Autor: Sławomir Zatwardnicki